MSSF 18 „Prezentacja i ujawnianie informacji w sprawozdaniach finansowych” zacznie obowiązywać dla rocznych okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później. Choć data wejścia w życie może wydawać się odległa, dla wielu organizacji przygotowania powinny rozpocząć się już w 2026 r. Standard będzie stosowany retrospektywnie, co oznacza konieczność przekształcenia danych porównawczych oraz odpowiednio wczesnego przygotowania danych, systemów i procesów raportowych.  

Nowy standard zastąpi MSR 1 i będzie jedną z najistotniejszych zmian w prezentacji wyników finansowych ostatnich lat. Jego celem jest zwiększenie przejrzystości, spójności i użyteczności informacji finansowych, tak aby użytkownicy sprawozdań mogli lepiej oceniać wyniki jednostki, jej perspektywy generowania przyszłych przepływów pieniężnych oraz sposób zarządzania zasobami przez kierownictwo.  

MSSF 18 to nie tylko zmiana układu rachunku zysków i strat 

Wdrożenie MSSF 18 nie ograniczy się do technicznej przebudowy sprawozdania finansowego. Nowe wymogi mogą wpłynąć na plan kont, systemy finansowo-księgowe, narzędzia controllingowe, raportowanie zarządcze, prezentacje inwestorskie, raporty okresowe, komunikację z rynkiem oraz raportowanie ESEF. ESMA wskazuje wprost, że nowe wymogi mogą wymagać zmian w systemach IT, raportach zarządczych, strategii komunikacyjnej i politykach rachunkowości, dlatego emitenci powinni rozpocząć przygotowania odpowiednio wcześnie.  

W praktyce MSSF 18 będzie projektem interdyscyplinarnym. Poza działem finansów  
i rachunkowości konieczne może być zaangażowanie controllingu, relacji inwestorskich, IT, podatków, osób odpowiedzialnych za raportowanie giełdowe oraz komitetów audytu. Szczególne znaczenie będzie miała spójność pomiędzy sprawozdaniem finansowym, raportowaniem zarządczym i komunikacją zewnętrzną. 

Kluczowe obszary zmian 

Najważniejsze zmiany wynikające z MSSF 18 dotyczą trzech obszarów: 

• nowej struktury sprawozdania z zysków lub strat, 
• ujawniania miar wyników definiowanych przez kierownictwo, czyli MPM, 
• nowych zasad agregacji i dezagregacji informacji.  

Nowa struktura sprawozdania z zysków lub strat 

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie obowiązkowej klasyfikacji wszystkich dochodów i kosztów ujętych w sprawozdaniu z zysków lub strat do określonych kategorii. MSSF 18 przewiduje pięć kategorii: operacyjną, inwestycyjną, finansowania, podatku dochodowego oraz działalności zaniechanej.  

Standard wprowadza również obowiązkowe sumy częściowe, w szczególności: 

• zysk lub stratę z działalności operacyjnej, 
• zysk lub stratę przed finansowaniem i podatkiem dochodowym, 
• zysk lub stratę netto.  

Dla wielu spółek będzie to oznaczało konieczność ponownej analizy klasyfikacji poszczególnych pozycji wyniku finansowego. Niektóre pozycje prezentowane dotychczas jako element wyniku operacyjnego mogą zostać przeklasyfikowane do kategorii inwestycyjnej albo finansowania. Dotyczyć to może m.in. przychodów odsetkowych od lokat, odsetek od pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym, wyników z aktywów generujących zwrot niezależnie od pozostałych zasobów jednostki, różnic kursowych czy kosztów finansowania.  

Szczególnej analizy będą wymagały jednostki prowadzące określoną główną działalność gospodarczą, w tym jednostki inwestujące w aktywa lub zapewniające finansowanie klientom. W ich przypadku klasyfikacja niektórych dochodów i kosztów może odbiegać od klasyfikacji stosowanej przez podmioty niefinansowe. Ocena, czy inwestowanie w aktywa lub finansowanie klientów stanowi główną działalność gospodarczą jednostki, powinna opierać się na faktach i dowodach, a nie jedynie na deklaracji zarządu.  

Miary wyników definiowane przez kierownictwo — MPM 

MSSF 18 wprowadza nowe wymogi dotyczące management-defined performance measures, czyli mierników wyniku działalności określonych przez kierownictwo. Są to sumy cząstkowe dochodów i kosztów, które jednostka wykorzystuje w publicznej komunikacji poza sprawozdaniem finansowym, aby przekazać użytkownikom ocenę kierownictwa dotyczącą wyników finansowych jednostki jako całości.  

W praktyce MPM mogą obejmować m.in. skorygowany wynik operacyjny, skorygowany zysk, skorygowany wynik z działalności kontynuowanej lub inne miary używane  
w raportach zarządu, prezentacjach inwestorskich czy komunikatach giełdowych. Jednocześnie nie każda miara stosowana przez spółkę będzie MPM. Miary przepływów pieniężnych, wskaźniki typu ROE lub ROA, dane niefinansowe czy miary odnoszące się wyłącznie do aktywów lub zobowiązań nie spełniają definicji MPM w rozumieniu MSSF 18.   

Spółki będą musiały przeanalizować, jakie miary wyników są obecnie komunikowane rynkowi i czy spełniają definicję MPM. Wszystkie MPM będą musiały zostać ujawnione  
w jednym, wyodrębnionym miejscu w informacji dodatkowej albo jasno oznaczone, jeżeli są prezentowane w ramach innych ujawnień. Dla każdej miary konieczne będzie przedstawienie opisu, sposobu kalkulacji oraz uzgodnienia z najbardziej porównywalną pozycją wynikającą z MSSF, z uwzględnieniem wpływu podatku dochodowego i wpływu na udziały niekontrolujące.  

Ważne jest również rozróżnienie MPM od alternatywnych miar wyników, czyli APM regulowanych wytycznymi ESMA. Zakres tych pojęć może się częściowo pokrywać, ale nie są one tożsame. ESMA opublikowała odrębne materiały dotyczące interakcji MSSF 18 z wytycznymi APM, wskazując na potrzebę spójności i unikania dublowania ujawnień.  

Agregacja i dezagregacja informacji 

Kolejnym istotnym obszarem zmian są zasady agregacji i dezagregacji. MSSF 18 kładzie większy nacisk na to, aby informacje były prezentowane w sposób przejrzysty, użyteczny  
i nie zaciemniały istotnych danych. Jednostka powinna łączyć pozycje posiadające podobne cechy i rozdzielać te, które różnią się w sposób istotny z perspektywy użytkowników sprawozdania.  

Oznacza to konieczność przeglądu obecnych pozycji sprawozdawczych, opisów, not oraz poziomu szczegółowości ujawnień. Szczególną uwagę należy zwrócić na pozycje określane jako „pozostałe” lub „inne”. MSSF 18 wymaga, aby nazwy pozycji wiernie oddawały ich charakter, a nadmierne agregowanie nie prowadziło do utraty istotnych informacji.   

Z perspektywy praktycznej spółki powinny przeanalizować, czy obecny poziom szczegółowości sprawozdania jest wystarczający, czy nie dochodzi do łączenia pozycji  
o odmiennym charakterze oraz czy informacje istotne dla inwestorów nie są ukryte w zbyt ogólnych kategoriach. 

Wpływ na dane porównawcze i sprawozdawczość śródroczną 

MSSF 18 będzie stosowany retrospektywnie zgodnie z MSR 8. Oznacza to konieczność przekształcenia danych porównawczych oraz ujawnienia uzgodnienia dla każdej pozycji sprawozdania z zysków lub strat pomiędzy kwotami przekształconymi zgodnie z MSSF 18 a kwotami wcześniej prezentowanymi zgodnie z MSR 1.  

Znaczenie danych za 2026 r. będzie więc bardzo istotne. Spółki, które rozpoczną przygotowania dopiero pod koniec 2026 r. albo w 2027 r., mogą napotkać trudności  
z odtworzeniem danych w wymaganym układzie, zwłaszcza jeżeli obecne systemy nie pozwalają na odpowiednie przypisanie przychodów i kosztów do nowych kategorii. 

MSSF 18 wpłynie również na sprawozdawczość śródroczną. W pierwszym roku stosowania standardu jednostki sporządzające skrócone śródroczne sprawozdania finansowe zgodnie z MSR 34 będą musiały uwzględnić szczególne wymogi przejściowe,  
w tym prezentację pozycji i sum częściowych, które zamierzają stosować zgodnie z MSSF 18.   

Zmiany w innych standardach 

Wdrożenie MSSF 18 wiąże się również ze zmianami w innych standardach. Szczególne znaczenie będą miały zmiany w MSR 7, ponieważ przy sporządzaniu rachunku przepływów pieniężnych metodą pośrednią punktem wyjścia będzie zysk operacyjny. Dla jednostek bez określonej głównej działalności zmieni się również klasyfikacja niektórych przepływów, np. odsetek otrzymanych, odsetek zapłaconych i dywidend otrzymanych. 

Zmiany obejmą także MSR 8, którego tytuł i zakres zostaną zmodyfikowane, oraz MSR 33 w zakresie dodatkowych kwot przypadających na jedną akcję, które będą mogły być prezentowane wyłącznie w informacji dodatkowej, jeżeli spełnią określone warunki.  

Oczekiwania ESMA 

Dla emitentów giełdowych wdrożenie MSSF 18 powinno być analizowane również przez pryzmat oczekiwań ESMA. W publicznym stanowisku z 17 lutego 2026 r. ESMA podkreśliła potrzebę wysokiej jakości, terminowego i przejrzystego wdrożenia MSSF 18, w tym transparentnego komunikowania oczekiwanego wpływu standardu przed jego wejściem w życie.  

ESMA oczekuje, że emitenci będą ujawniać informacje o istotnych osądach, wyborach polityki rachunkowości, zmianach struktury rachunku zysków i strat, ocenie głównych rodzajów działalności oraz planowanych MPM, gdy tylko informacje te będą dostępne.  
W praktyce może to oznaczać konieczność uwzględnienia odpowiednich ujawnień już  
w raportach za 2026 r., a w niektórych przypadkach również w raportach śródrocznych.  

ESMA zwraca również uwagę na wpływ MSSF 18 na raportowanie ESEF. Nowa struktura rachunku zysków i strat, nowe subtotalne pozycje oraz ujawnienia dotyczące MPM będą wymagały odpowiedniego oznaczenia w XBRL. Spółki powinny więc odpowiednio wcześnie przeprowadzić analizę wpływu MSSF 18 na mapowanie taksonomii i proces przygotowania raportów w formacie ESEF.  

Co spółki powinny zrobić już teraz? 

Przygotowanie do MSSF 18 powinno rozpocząć się od diagnozy wpływu standardu na sprawozdawczość, systemy i komunikację finansową. W szczególności spółki powinny: 

• przeanalizować obecny układ rachunku zysków i strat, 
• przypisać poszczególne pozycje dochodów i kosztów do nowych kategorii, 
• zidentyfikować obszary wymagające profesjonalnego osądu, 
• ocenić, czy jednostka prowadzi określoną główną działalność gospodarczą, np. inwestowanie w aktywa lub finansowanie klientów, 
• przeanalizować stosowane miary wyników i ustalić, które z nich spełniają definicję MPM, 
• przygotować projekt ujawnień i uzgodnień dla MPM, 
• ocenić wpływ zmian na dane porównawcze, 
• zweryfikować możliwości systemów finansowo-księgowych i raportowych, 
• przeanalizować wpływ MSSF 18 na raportowanie ESEF, 
• przygotować harmonogram wdrożenia oraz plan komunikacji z inwestorami.  

MSSF 18 jako projekt raportowy, a nie wyłącznie księgowy 

MSSF 18 zmieni sposób prezentacji i ujawniania informacji finansowych, ale jego wpływ wykracza daleko poza samą rachunkowość. Nowy standard wymaga uporządkowania sposobu komunikowania wyników finansowych, zwiększa znaczenie spójności pomiędzy raportowaniem finansowym i zarządczym oraz wprowadza większą dyscyplinę w zakresie stosowania miar wyników.   

Najlepiej przygotowane będą te organizacje, które potraktują wdrożenie MSSF 18 jako projekt obejmujący dane, procesy, systemy, polityki rachunkowości, ujawnienia oraz komunikację z rynkiem. Dla spółek giełdowych szczególnego znaczenia nabierze również zgodność z oczekiwaniami ESMA, transparentność ujawnień przed datą pierwszego zastosowania oraz gotowość do przekształcenia danych porównawczych.  

W praktyce rok 2026 powinien być dla emitentów okresem intensywnych przygotowań: od mapowania różnic, przez testowe przekształcenie danych, po przygotowanie ujawnień, aktualizację polityk rachunkowości i dostosowanie komunikacji z inwestorami. MSSF 18 nie zmienia zasad wyceny wyniku finansowego, ale istotnie zmienia sposób, w jaki ten wynik będzie prezentowany, objaśniany i analizowany przez użytkowników sprawozdań finansowych.