Rola audytora

Na pytania: Jak poprawić jakość opinii biegłego rewidenta, aby była ona użyteczna dla inwestora indywidualnego?  Jak przekonywać, że rolą audytora jest coś więcej niż tylko weryfikacja zgodności odwzorowania dokumentów księgowych?  Jakie potrzebne dla inwestora informacje powinny się pojawiać w tych opiniach?  Czy audytor jest w stanie przewidzieć upadłość spółki – kiedy i jak może przed tym ostrzec?  odpowiada biegły rewident i Partner w PKF Consult - Mirosława Cienkowska.

Większość inwestorów, w szczególności indywidualnych ogranicza analizę sprawozdania do bilansu, rachunku zysków i strat oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych. Towarzysząca sprawozdaniu opinia biegłego rewidenta zwykle zwiększa komfort inwestora zakładającego że badanie czyni prezentowane w sprawozdaniu liczby  bardziej pewnymi i wiarygodnymi.

Tymczasem ogromnym potencjałem informacyjnym dla inwestorów , w szczególności w zakresie oceny ryzyka prowadzonej działalności oraz potencjału Spółki jest informacja dodatkowa oraz sprawozdanie z działalności zarządu.  To właśnie tam inwestor znajdzie  więcej informacji na temat stosowanych przez jednostkę metod wyceny mających ogromny wpływ na prezentowane w sprawozdaniu wartości. W informacji dodatkowej inwestor powinien także znaleźć informację na temat istotnych szacunków i założeń poczynionych przez zarząd jednostki przy wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów oraz analizę wrażliwości wycen na zmianę istotnych założeń. W informacji dodatkowej oraz w sprawozdaniu z działalności jednostka winna przedstawić główne ryzyka związane z prowadzoną działalnością oraz poinformować o sposobie zarządzania tymże ryzykiem.

Z perspektywy inwestora są to informacje niezwykle ważne gdyż pozwalają mu wyrobić sobie pogląd na temat możliwych zmian sytuacji finansowej podmiotu pod wpływem nowych okoliczności lub zmiany założeń.

Podczas badania sprawozdania finansowego, biegły rewident ocenia prawidłowość i adekwatność stosowanych przez Spółkę metod wyceny aktywów i pasywów jak również weryfikuje, oprócz liczb prezentowanych w sprawozdaniu, także kompletność i prawidłowość poczynionych przez Spółkę ujawnień i informacji dodatkowych.  Wystandaryzowany, określony przepisami kształt i zakres opinii z badania ogranicza się jednak wyłącznie do skondensowanego w swej formie poświadczenia że sprawozdanie finansowe jako całość przedstawia rzetelnie i jasno, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową i majątkową jednostki. W świetle obecnych realiów, w których znaczna część pozycji bilansowych jest wyceniana w wartości godziwej przy zastosowaniu różnych technik wyceny  wykorzystujących wiele nieobserwowalnych danych pomocne inwestorom mogłoby się okazać rozszerzenie opinii z badania o bardziej szczegółową ocenę biegłego w zakresie głównych czynników ryzyka związanych z wyceną aktywów i pasywów, w tym informację wskazującą jaki jest udział aktywów i zobowiązań wycenionych przy zastosowaniu technik wyceny narażonych na istotne zmiany w przypadku zmiany kluczowych założeń. 

Występujące ryzyko kontynuacji działalności – biegły rewident jest zobowiązany ująć w opinii. Niewątpliwie, w sprawozdaniu finansowym znajduje się wiele informacji mogących dla niedoświadczonych finansistów stworzyć wrażenie nadmiernego „szumu informacyjnego”. Zagrożenia kontynuacji, obszary szacunków to istotne tematy dla inwestorów, mające wpływ na ich ryzyko. Opinia biegłego rewidenta musi być jednak bardzo powściągliwa i wyważona. Z jednej strony podkreślenie wszystkich możliwych ryzyk obciążających jednostkę przy obecnej wszechobecnej zmienności warunków gospodarczych może wpływać na optymalizację ryzyka i decyzje inwestora, z drugiej strony może zostać przez część odbiorców uznane jako negatywne rekomendacje inwestowania. A to rola analityków giełdowych, a nie biegłego rewidenta. Funkcje ostrzegawcze, przedstawione w przerysowanej formie, mogą przecież stać się nieoczekiwanie, niezamierzoną „przepowiednią”.

Komentarz powstał na prośbę redakcji dzienników Rzeczpospolita oraz Gazeta Giełdy 'Parkiet' do "Rankingu najlepszych firm audytorskich 2014 roku" opublikowanego 30.03.2015 r.